Mijn cliënte is moe. Niet omdat haar dagen zo druk zijn, maar omdat het leven haar zoveel energie kost. Ze vertelt dat ze voortdurend bezig is haar eigen positie te bepalen. Bij de leesclub begint het al zodra ze binnenkomt. Wie zijn er vandaag? Meneer X heeft een goede baan, dus staat hoger. Mevrouw Y is slanker, dus ook hoger. Mevrouw Z draagt kleding die zij niet mooi vindt, dus lager. Zelfs de boeken die gelezen worden, gebruikt ze als meetlat. In haar hoofd ontstaat een ranglijst. Daarna volgt steeds dezelfde vraag: waar sta ik vandaag? Sta ik hoog genoeg? Dan mag ik er zijn. Sta ik onderaan? Dan kan ik beter mijn mond houden. Een onzichtbaar proces dat haar enorm veel energie kost. Langzaam komen we bij de overtuiging onder dit patroon: ‘Mijn waarde hangt af van mijn positie’.
Ik vraag haar waar ze bang voor is. “Wat gebeurt er als iemand slimmer, knapper of succesvoller is?” “Dan zakt alle moed me in de schoenen,” zegt ze. “En wat denk je dan over jezelf?” Ze antwoordt: “Dat ik niet meetel. Dat ik niet interessant ben. Dat mensen me afwijzen.”
Even later komt een herinnering boven. Als jong meisje hoorde ze haar juf tegen haar ouders zeggen dat ze moeite had met de lesstof. Ze kreeg extra begeleiding. Als kind trok ze haar eigen conclusie: ‘Ik ben blijkbaar niet slim genoeg’. Dat ene zaadje groeide uit tot een dichtbegroeide struik die inmiddels haar hele blik op zichzelf bepaalt. Nu kunnen we gaan snoeien.
Ik geef haar een eenvoudige oefening mee. Als ze een ruimte binnenkomt, hoeft ze niet te beoordelen of vergelijken. Alleen waar te nemen: ‘Ik zie een man met een blauwe stropdas. Ik zie een vrouw met een kort kapsel en roze oorbellen’. Feiten, zonder oordeel, zonder conclusies. Zo leert haar brein dat niet iedereen een plaats op een denkbeeldige ladder hoeft te krijgen. Ze mag de tijd nemen om het patroon te doorbreken. Oude patronen doorbreken kost tijd.
Aan het einde van de sessie zucht ze opnieuw. Deze keer van opluchting. Omdat ze voor het eerst voelt dat haar waarde nooit heeft afgehangen van haar positie.